˻ PREMIERA ˼

⌈ FELIKS-AUDIO to polska, rodzinna firma z Lublińca powstała w 1999 roku - w zeszłym roku świętowała ćwierćwiecze istnienia. Specjalizuje się w produkcji wzmacniaczy lampowych – początkowo słuchawkowych, a obecnie również do kolumn. Testujemy jej topowy wzmacniacz ENVY w wersji SUSVARA EDITION. ⌋

FELIKS-AUDIO JEST FIRMĄ specjalizującą się w projektowaniu i produkcji wzmacniaczy słuchawkowych. W jej ofercie znajdziemy też i klasyczne wzmacniacze przeznaczone do kolumn, ale to nie one są w centrum uwagi. To produkty z górnej półki, choć w ofercie znajdziemy też i niedrogie produkty, jak testowany przez nas w sierpniu zeszłego roku model Echo Vibe, kosztujący 4300 złotych (HF ‖ № 256, test → TUTAJ). Ale, znowu, centrum „ciężkości” znajduje się przy produktach zaliczanych do high-endu.

To producent koncentrujący się na technice lampowej w sekcji wzmacniającej i tranzystorowej w zasilaczach. Na szczycie jego oferty znajduje się model Bliss, za który trzeba zapłacić 19 9900 euro, czyli więcej niż za dużą część klasycznych wzmacniaczy zintegrowanych. Niżej w cenniku znajdziemy, zaprezentowany w 2022 roku model Envy. Ten kosztuje od 6999 euro. Ale jest też jego wersja specjalna, którą pokazano w zeszłym roku na wystawie High End 2025 w Monachium, zaprojektowana z myślą o słuchawkach Hifiman Susvara.

▓ Envy Susvara Edition

HIFIMAN SUSVARA to słuchawki planarne, magnetostatyczne (ortodynamiczne). Czyli takie, w których płaska membrana porusza się w polu magnetycznym magnesów stałych. To doskonałe konstrukcje, a firma ma wieloletnie doświadczenie w ich projektowaniu i produkcji. Ja sam używam kolejnych modeli tej firmy od czternastu lat. Ich problemem jest stosukowo niska skuteczność, wymagają więc mocnych wzmacniaczy.

I właśnie z takim zamysłem powstała wersja Susvara Edition, w skrócie SE, aby wysterować wymagające słuchawki Hifimana o tej samej nazwie. Przy czym nie chodzi o modelowanie dźwięku pod ich kątem. Rzecz w mocy wyjściowej – wersja SE ma większe transformatory wyjściowe i jest mocniejsza niż model podstawowy. Pozwala to lepiej wysterować magnetostaty Hifimana. Ale nie znaczy, że tylko ten model, ponieważ może pracować z dowolnymi słuchawkami.

Wzmacniacz Envy SE jest wzmacniaczem słuchawkowym pracującym w klasie A, z transformatorowym sprzężeniem, symetrycznym wyjściem i triodami 300B w stopniu mocy. To sporej wielkości, ciężkie, pięknie wykonane urządzenie mierzące 350 × 330 × 185 mm i ważące niemal siedemnaście kilogramów.

Polski wzmacniacz Wygląda naprawdę ładnie, między innymi dzięki połączeniu wysokiej klasy drewna i malowanego proszkowo aluminium. Drewniane, olejowane elementy mogą być wykonane z różnego typu drewna, za dopłatą (na przykład z drewna wenge, pasującego do słuchawek Susvara).

FUNKCJONALNOŚĆ • Envy SE z wyglądu przypomina wzmacniacz zintegrowany. Pośrodku przedniej ścianki znalazła się duża, wygodna w obsłudze gałka siły głosu z poręczną skalą. Urządzenie nie ma pilota zdalnego sterowania, będzie to więc jedyna możliwość zmiany głośności. Po prawej stronie umieszczono się dwie mniejsze gałki. Pierwszą zmienimy wzmocnienie układu – do dwóch położeń „Low” i „Hi” w tej wersji doszło też „Susvara”, najwyższe. Drugą gałką zmienimy wejście.

Envy oferuje bowiem aż trzy wejścia liniowe, z czego dwa są niezbalansowane (RCA), a jedno zbalansowane (XLR). Urządzenie ma budowę niezbalansowaną – to przecież układ single-ended – ale jest sprzęgnięty transformatorowo, co pozwala na zastosowanie kabli XLR. Transformatory sprzęgające dostarcza szwedzka firma Lundahl. Z kolei wyjście zbalansowane jest symetryzowane w transformatorach wyjściowych.

Obok wejść są też i wyjścia – RCA i XLR, pomiędzy którymi wybieramy małym przełącznikiem. Envy może bowiem pracować również jako przedwzmacniacz liniowy. Przy korzystaniu z tego wyjścia nie działa przełącznik zmiany wzmocnienia. Wypróbujemy tę opcję w części odsłuchowej. Podstawowymi wyjściami są jednak słuchawkowe. Do dyspozycji mamy dwa: niezbalansowane TRS 6,3 mm typu „duży jack” oraz zbalansowane, na 4-pinowym gnieździe XLR.

TECHNIKA • Jak mówiliśmy, wzmacniacz Envy jest wzmacniaczem pracującym w klasie A, lampowym. Na wejściu znajduje się potencjometr siły głosu, a za nim lampy sterujące CV-181 Treasure Mark II chińskiej firmy Psvane. CV-181 to podwójna trioda z oktalową bazą, będąca odmianą niegdyś klasycznych dla audio lamp 6SN7, 6N8 i 6N8S. Mają one charakterystyczny kształt szklanej bańki, przypominający wygląd lamp 300B. Ich cokół wykonano z wysokiej klasy ceramiki.

Z kolei lampy mocy 300B są inne niż klasyczne lampy Western Electric. Mają bowiem wydłużoną budowę i inaczej uformowaną bańkę. Przypominają, prawdę mówiąc, lampy firmy Emission Labs. To lampy S300B firmy Stradi Tube. Są one produkowane w Korei Południowej przez firmę ZeroMountain (działającą pod marką StradiTube, założoną w 2018 roku).

LAMPY SĄ WPINANE do ceramicznych podstawek ze złoconymi pinami Nawet ten element wygląda ładnie, a to dzięki napisom na obwódkach wokół gniazd. To przywiązanie do detali, które tworzą coś więcej niż suma ich części, jest zresztą widoczne w całej konstrukcji, nawet w nóżkach.

Te są wykonywane samodzielnie i są nóżkami mającymi redukować rezonanse. To konstrukcja ze dość szerokim walcem zakończonym sporej wielkości stożkiem oraz łożem, w odwróconej konfiguracji. Inaczej niż zwykle, nie trzeba się martwić o to, że nie trafimy kolcem do podkładki i zarysujemy stolik, ponieważ kolce są wsuwane do tulei, a ta mocowana jest we wzmacniaczu.

Montaż układów elektronicznych wykonywany jest ręcznie w technice punkt-punkt, czyli najlepszej, ale i najdroższej. Do połączeń wewnętrznych wykorzystano kable miedzianymi przewodami UPOCC (Ultra Pure Ohno Continuous Cast) w izolacji teflonowej. W zasilaczu pracują tranzystory MOSFET i niskoszumowe źródła prądu dla napięć anodowych, ze stabilizowanym napięciem żarzenia prądem dla lamp mocy. Specjalnie dla lamp 300B opracowano układ, w którym rozdzielono je od napięcia katodowego.

Wzmacniacz jest wyposażony w mocniejsze, większe transformatory niż standardowy Envy, ponieważ słuchawki Susvara wymagają większej mocy. To dlatego chroniąca je puszka jest większa niż w „zwykłym” Envy. Transformatory wyjściowe są produkowane przez polską firmę Edis Ogonowski. Przed lampami sterującymi można przykręcić metalowe siatki chroniące i lampy, i użytkowników.

▓ ODSŁUCH

JAK SŁUCHALIŚMY • Wzmacniacz słuchawkowy Feliks-Audio Envy Susvara Edition testowałem w systemie referencyjnym „High Fidelity”. Jako źródło pracuje w nim odtwarzacz SACD Ayon Audio CD-35 HF Edition oraz odtwarzacz plików Sforzato . Jako punkt odniesienia posłużyło mi wyjście słuchawkowe w odtwarzaczu CD S.M.S.L CD200, wzmacniacz słuchawkowy z „dakiem” Ifi Audio iDSD Phantom oraz notatki z testu wzmacniacza słuchawkowego Viva Audio Egoista 2A3; więcej → TUTAJ.

W czasie testu wykorzystałem pięć par słuchawek. Z trzech korzystam od lat, a dwie pary są w moim systemie całkiem nowe. Te pierwsze to słuchawki IEM Lime Ears Pneuma, słuchawki magnetostatyczne HiFiMAN HE-1000 v2 i dynamiczne Sennheiser HD 800. Dwie nowości to magnetostaty Fosi Audio i5 oraz konstrukcje dynamiczne Final Audio DX6000:

• LIME EARS Pneuma – konstrukcje IEM, impedancja (przełączana) 7 lub 9 Ω przy 500 Hz, skuteczność – 115 dB/mW, test → TUTAJ

• HIFIMAN HE1000 v2 – konstrukcje magnetostatyczne, impedancja: 35 Ω, skuteczność: 90 dB/V SPL, recenzja → TUTAJ
• FOSI AUDIO i5 konstrukcje magnetostatyczne, impedancja: 28 Ω, skuteczność: 98 dB/mW/1 kHz, test → TUTAJ

• FINAL AUDIO DX6000 – konstrukcje dynamiczne, impedancja: 47 Ω, skuteczność: 77 dB/V, test → TUTAJ
• SENNHEISER HD 800 – konstrukcje dynamiczne, impedancja: 300 Ω, skuteczność (mierzona): 103,77 dB/V

» PŁYTY UŻYTE W TEŚCIE ⸜ wybór

⸜ ARNE DOMNÉRUS, Jazz At The Pawnshop, Proprius/AudioNautes Recordings AN-2520-KD, Crystal Disc MQA-CD (gold CD) ⸜ 1977/2025, recenzja → TUTAJ.
⸜ THE WHITE STRIPES, Elephant, Third Man Records | V2/Analogue Productions CAPP 150 SA, SACD/CD ⸜ 2003/2023.
⸜ NAT KING COLE, The Nat King Cole Love Songs, Master Tape Audio Lab AAD-245A, Master Gold CD-R ⸜ 2015, więcej → TUTAJ.
⸜ THE ROLLING STONES, Exile on Main St., Atlantic/Universal Music Company (Japan) UICY-40001, Platinum SHM-CD ⸜ 1972/2013.
⸜ PATRICIA BARBER, Companion, Premonition Records/Mobile Fidelity Sound Lab UDSACD 2023, SACD/CD ⸜ 1999/2003, więcej → TUTAJ.
⸜ BILLIE HOLIDAY, Body and Soul, PolyGram/Mobile Fidelity UDCD 658, gold-CD ⸜ 1957/1996.
⸜ DOMINIC MILLER & NEIL STACEY, New Dawn, Naim naimcd066, CD ⸜ 2002.

»«

SZCZERZE PAŃSTWU POWIEM, że nie wiedziałem, że moje wysłużone słuchawki Hifiman HE-1000 v2 mogą tak grać. Tak, topowe wzmacniacze w rodzaju Viva Egoista 2A3 pchnęły je w rejony, w których do tej pory nie bywały. Ale też jest tak, że dopiero moc oferowana przez wzmacniacz Feliks-Audio pozwoliła mi przypomnieć sobie moje pierwsze doświadczenia ze słuchawkami tego producenta.

A był to niebywale trudny do napędzenia model HE-6, a rok był 2012; więcej → TUTAJ. Czternaście lat później poczułem ten sam entuzjazm i tę samą ekscytację – wiedziałem bowiem, że trzymam w ręku coś wyjątkowego. I że testowany wzmacniacz jest czymś więcej niż „kolejnym” produktem. Po pierwszych kilku utworach z płyty Jazz at the Panwshop w wersji Crystal Disc wiedziałem już dobrze, że siedzę przed jednym z ciekawszych wzmacniaczy słuchawkowych na ziemi.

Rzecz w tym, że to wzmacniacz o – jak by się wydawało – nieskończonej rozdzielczości. Ma swoje granice, to ostatecznie tylko wytwór ludzkich rąk, ale granice te są na tyle daleko, że ich nie widać dokładnie, a raczej coś w rodzaju zarysów. Granicami byłaby zdolność do nasycania niskiej średnicy, a przez to kreowania głębokich źródeł dźwięku w taki sposób, w jaki to robił wzmacniacz Egoista. Ale nawet w tym porównaniu nie była to różnica duża.

Tym bardziej, że Envy w mocnej wersji SE jest o wiele bardziej selektywny, szczegółowy i przejrzysty nie tylko od włoskiego wzmacniacza ale w ogóle, od niemal każdego wzmacniacza, jaki znam. Doskonale pamiętam moje pierwsze, drugie i trzecie odsłuchy z takimi ikonami audio, jak oryginalny system Orpheus firmy Sennheiser czy Shangri-La SR firmy Hifiman. Pierwsze chwile były z nimi oszałamiające. Kolejne – zachwycające.

A jednak z czasem oszołomienie mijało, a zachwyt powszedniał. I w końcu stawałem przed dylematem – czy wolę takie właśnie, ultraprzejrzyste, ale lekkie granie, czy nasycony, mocny dźwięk klasyków w rodzaju HD 800 firmy Sennheiser, LCD-3 Audeze czy – jednak – HE-1000 v2 Hifimana ze wzmacniaczami o pełniejszym brzmieniu, o bardziej namacalnym basie. Wraz ze wzmacniaczem Feliks-Audio dostaję i to, i to.

Na pierwszy rzut oka to jest lekkie brzmienie. Ale to tylko wrażenie, Bierze się ono stąd, że dźwięk tego wzmacniacza jest tak otwarty, że słychać, naprawdę słychać, wszystko, co jest na płycie. Nawet drobne problemy z taśmą „master” w kilku pierwszych utworach z przywołanej płyty. Polega to na chwilowym, naprawdę krótkim „dobiciu” dźwięku, jak przy przesadnej kompresji. To delikatne wady, ale Envy SE pokazał to momentalnie.

Nie na tym się jednak skupia. Potężna ilość informacji, którą z nim dostajemy przekłada się przede wszystkim na wiarygodność i energię. Ja pie…ę! – Toż to prawdziwa elektrownia i skarbnica dźwięków. Siedziałem, literalnie, pomiędzy ludźmi w klubie Panwshop, słyszałem ich wokół siebie, a kiedy wchodziły instrumenty przede mną, to były na wyciągnięcie ręki – tak, jak je „słyszały” instrumenty.

A kiedy odpaliłem ˻ 1 ˺ Seven Nation Army duetu WHITE STRIPES z płyty SACD wznowionej w 2023 roku przez Analogue Productions, nie mogłem uwierzyć, że taki zestaw, to jest wzmacniacz lampowy SE 300B ze słuchawkami planarnymi, jest w stanie wygenerować równie szybki i pełny bas. Tym bardziej, że był to bas czysty. Kiedy wchodzi to charakterystyczne „pam, tam, tam, tam” na początku, to słychać nie tylko bas, ale i delikatne zniekształcenie, coś jak dostrajanie stacji radiowej, będące częścią efektu gitarowego używanego przez Jacka White’a.

To płyta nagrana i masterowana analogowo, a przy tym o zamierzonym brudnym dźwięku. Bierze się to stąd, że Jack White lubi styl vintage. Swój wokal potraktował więc podobnie, jak to robili punkowcy – jest obcięty od góry i dołu i maksymalnie skompresowany. Znakomita większość wzmacniaczy słuchawkowych go rozjaśnia, a druga część gubi detale. A te przecież tam są. A z Feliks-Audio było to czytelne z jednej strony i muzykalne z drugiej.

Skuszony wokalem zaraz potem posłuchałem kopii Master CD-R płyty NAT ‘KING’ COLE’a The Nat King Cole Love Songs. I dostałem to, czego chciałem: doskonale czytelny wokal, nieznane mi wcześniej oblicze orkiestry towarzyszącej mu w ˻ 1 ˺ The Very Thought of You. A przy tym to było pełne i głębokie brzmienie. Brzmienie nasycone muzyką, jeśli tak mogę powiedzieć, i doskonale różnicowane.

Płyta Cole’a, o której mowa, to kompilacja jego utworów z różnych płyt, a przez to różnie nagranych. Największe zmiany zachodzą w samym wokalu – w jego umiejscowieniu na scenie i pogłosie. W The Very Thought of You blisko nas, z dość krótkim pogłosem, a w ˻ 2 ˺ Mona Lisa dalej, z ciemną barwą długiego pogłosu. Takie różnice były doskonale czytelne.

I teraz: niemal zawsze takie brzmienie prowadzi do rozjaśnienia i jazgotliwości. A tego nie znoszę. Kiedy tylko wygrzałem wstępnie testowany wzmacniacz posłuchałem go przez jakiś czas z monitorami dokanałowymi Lime Ears. To narzędzie estradowe, bardzo dokładne, które niczego nie wybacza. I dostałem kosmos dźwięków, których wcześniej nie słyszałem. Ale nie uciekłem od niego, nie schowałem się do swojej skorupy. Wsiąkłem w ten świat.

FINAL & SENNHEISER • Bo to przestrzeń bogata wewnętrznie w wydarzenia. A to nawet nie o dźwięki jako takie chodzi, a o ich złożenie w narrację, w opowieść, w zdarzenia kreowane przez muzyków. Wzmacniacz Envy SE potrafi pokazać dźwięk w jego całej rozciągłości i bogactwie. A jest przejrzysty i otwarty, a nie jasny. Mimo to, kiedy wypróbowałem z nim słuchawki, które łagodzą obyczaje i mają kremową barwę, ale wciąż słuchawki rozdzielcze, Final Audio DX6000, nie było to coś, czego bym się spodziewał.

Wszystko bowiem „siadło” i zgasło. Barwa była ciemniejsza, ale wcale nie dostałem dzięki temu więcej muzyki, a mniej. Jakby ktoś zaciągnął kotarę nad wydarzeniami. A przecież z innymi wzmacniaczami te słuchawki grają doskonale. Wysoka moc i energetyczność polskiego wzmacniacza spowodowały, że japońskie słuchawki nieco się „przestraszyły”, jeśli tak mogę powiedzieć. Nie było źle, ale nie było tak olśniewająco, jak z Lime Ears czy Hifimanami.

Znacznie lepiej w tę estetykę wpasowały się inne dynamiczne konstrukcje, HD 800 firmy Sennheiser. Także i one miały węższe pasmo przenoszenia niż planarne HE-1000 v2, choć nie było to tak oczywiste jak z DX6000. Słuchana z nimi płyta THE ROLLING STONES Exile on Main St. w wersji z płyty Platinum SHM-CD, miała w sobie surowość rock’n’rolla, a także jaskrawość tej konkretnej realizacji. Ale nie było to ani podkreślone, ani dojechane przez wzmacniacz czy słuchawki. Mimo to z przyjemnością wróciłem do Hifimanów, z którymi Envy Susvara Edition tworzą system po prostu wspaniały.

Bo szybki, dynamiczny, z mocnym zejściem basu, ale i niesamowicie przestrzenny. Przy testach wzmacniaczy słuchawkowych korzystam zazwyczaj z płyt z zapisem binauralnym i z plików zakodowanych w Dolby Atmos, dostępnych w Tidalu. Tym razem nie musiałem, bo każde nagranie brzmiało tak jakbym słuchał je przez kolumny. Nawet nagrania monofoniczne. Nie było to wypchnięcie przede mnie, ale obecność wokalu BILLE HOLIDAY w ˻ 1 ˺ Body and Soul, utworze pochodzącym z płyty pod tym samym tytułem, była niesamowita. Podobnie zresztą, jak saksofonu tenorowego Bena Webstera.

PRZEDWZMACNIACZ • Feliks-Audio Envy SE okazał się również naprawdę dobrym przedwzmacniaczem. Choć to tylko funkcja dodatkowa, to jednak wyjątkowo ciekawa. W odróżnieniu od tego, co dostajemy przez słuchawki wyjście liniowe oferuje kremowe brzmienie. To także pełne granie, z bardo dobrym nasyceniem niskiego środka – coś, czego w niektórych nagraniach mogło wcześniej trochę brakować.

Ciekawe, ale to także wygładzone granie. Bardziej niż przedwzmacniacza Ayon Audio Spheris Evo, do którego Feliks-Audio był porównywany. Nie aż tak rozdzielcze, choć samo z siebie – znakomite. Było i selektywne, i namacalne. To jest high-end także w tej roli, nie mam co do tego wątpliwości. Po prostu można to zrobić lepiej. A jednak… Kiedy puściłem Holiday, a zaraz potem New Dawn DOMINICA MILLERA i NEILA STACEY’a, wiedziałem, że to urządzenie, które tylko w tej roli zachwyci gładkością brzmienia, selektywnością, zejściem basu.

To brzmienie zaokrąglone i kremowe, ale też nasycone. Stawia źródła dźwięku za linią łączącą głośniki i kreuje głęboką scenę. Nie rozszerza jej skrajów, raczej wchodzi w głąb. Nie będzie to więc coś w rodzaju „uprzestrzenniacza”. Nie jest też wyraźnie selektywne na dole pasma. To jest ładne, gładkie, krągłe i kolorowe barwowo. Ale też bez jakiejś szczególnej kontroli. Może i bez przeciągania, to nie ten „typ”. Kontury gitary basowej czy stopy perkusji będą jednak zaokrąglone i nie do końca klarowne.

▒ Podsumowanie

POLSKI WZMACNIACZ SŁUCHAWKOWY jest doskonały. Sprawdza się również jako przedwzmacniacz, mimo że to jego wtórna rola, rola dodatkowa. Ze słuchawkami Hifimana zabrzmiał spektakularnie, jeśli chodzi o otwarcie, selektywność, rozdzielczość i przestrzenność. Jego dźwięk nie nosi cech „lampowości” w sensie, w którym jest to zwykle rozumiane, to jest przez ocieplenie. Tego tutaj nie ma.

Jest za to niebywałe wrażenie „obecności” instrumentów i wokali. Jakbyśmy siedzieli tuż przed nim. Bo jest też i energia. Ta jest przekazywana przez testowany wzmacniacz natychmiastowo, jak trzaśnięcie pioruna tuż obok nas. Jest w tym tyle dźwięku, tyle skumulowanego tu-i-teraz, że siedzimy nie dowierzając, że to w ogóle możliwe.

Nie ze wszystkimi słuchawkami, bo Final Audio DX6000 jakoś się w tym nie odnalazły, a HD 800 Sennheisera, choć wyraźnie lepsze w tym zestawieniu i tak nie był w stanie dorównać pełni dźwięku, jaki oferowały słuchawki Hifimana. Bo to właśnie z nimi Envy Susvara Edition to jeden z najciekawszych wzmacniaczy słuchawkowych, jakie znam. ●

▓ Dane techniczne (wg producenta)

Użyte lampy: 2 x S300B, 2 x CV-181
Tryb pracy: klasa A z zerowym negatywnym sprzężeniem zwrotnym
Wejścia: 2 x RCA, 1 x XLR
Wyjścia liniowe: RCA, XLR
Wyjścia słuchawkowe: TRS 6,35 mm, 4-pin XLR (zbalansowane)

Impedancja wejściowa: RCA 100 kΩ, XLR 20 Ω
Moc wyjściowa (MID, 16 Ω): 6 W przy THD ⩽1%, 9 W przy THD >5%
Pasmo przenoszenia:
• 8 Hz-100 kHz, ±3 dB
• 18 Hz-40 kHz, ±1 dB
Wymiary (szer. x wys. x gł.): 350 x 330 x 245 mm
Waga: 16 kg

»«

Test powstał według wytycznych przyjętych przez Association of International Audiohile Publications, międzynarodowe stowarzyszenie prasy audio dbające o standardy etyczne i zawodowe w naszej branży; HIGH FIDELITY jest jego członkiem-założycielem. Więcej o stowarzyszeniu i tworzących go tytułach → TUTAJ.

→ www.AIAP-online.org